Εκδήλωση αφιερωμένη στον Κ. Π. Καβάφη

Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Καστοριάς διοργανώνει φιλολογική εκδήλωση 
αφιερωμένη στα 150 χρόνια από τη γέννηση 
του αλεξανδρινού ποιητή Κωνσταντίνου Π. Καβάφη 
την Κυριακή 1 Δεκεμβρίου 2013 και ώρα 18.00 
στην Αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Καστοριάς.

Στην εκδήλωση θα μιλήσει ο κ. Λάμπρος Βαρελάς,
 επίκουρος καθηγητής Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Τμήμα Φιλολογίας 
του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 
με θέμα: «Ο Κ. Π. Καβάφης στο μεταίχμιο πολιτισμών και θρησκειών».

Θα ακουστούν ζωντανά μελοποιημένα ποιήματα 

από τους μαθητές του Γενικού Λυκείου Άργους Ορεστικού,
Ιωάννα Γιαννοπούλου και Θεμιστοκλή Χατζή.

Τι έπαιξα στο Λαύριο, Δ. Σαββόπουλος

Στίχοι: / Μουσική / Πρώτη εκτέλεση:
Διονύσης Σαββόπουλος
Δεν ξέρω τι να παίξω στα παιδιά
στην αγορά, στο Λαύριο
Είμαι μεγάλος, με τιράντες και γυαλιά
κι όλο φοβάμαι το αύριο

Πώς να κρυφτείς απ' τα παιδιά;
Έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα.
Και μας κοιτάζουν με μάτια σαν κι αυτά
όταν ξυπνούν στις δύο η ώρα

Ζούμε μέσα σ' ένα όνειρο που τρίζει
σαν το ξύλινο ποδάρι της γιαγιάς μας
μα ο χρόνος ο αληθινός
σαν μικρό παιδί είναι εξόριστος
μα ο χρόνος ο αληθινός
είναι ο γιος μας ο μεγάλος κι ο μικρός

Δεν ξέρω τι να παίξω στα παιδιά
μα ούτε και στους μεγάλους
πάει καιρός που έχω μάθει ξαφνικά
πως είμαι ασχημοπαπαγάλος

Πώς να τα κρύψεις όλα αυτά;
Έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλοι.
Και σε κοιτάζουν με μάτια σαν κι αυτά
όταν γυρνάς μέσα στην πόλη

Ζούμε μέσα σ' ένα όνειρο που τρίζει
σαν το ξύλινο ποδάρι της γιαγιάς μας
μα ο χρόνος ο αληθινός
σαν μικρό παιδί είναι εξόριστος
μα ο χρόνος ο αληθινός
είναι ο γιος μας ο μεγάλος κι ο μικρός

Πόσοι φίλοι χωρούν στη ζωή μας;

Όψεις

 Πόσοι φίλοι χωρούν στη ζωή μας; 

Tου Robin Dundar* / International Herald Tribune

Από τότε που άρχισαν να λειτουργούν τα ταχυδρομεία, τίποτα δεν έχει επηρεάσει τόσο ανατρεπτικά τον τρόπο που σχετιζόμαστε μεταξύ μας όσο το Facebook. Η επανάσταση αυτή όμως δεν έχει ακριβώς τον χαρακτήρα που ισχυρίζονται ορισμένοι. Τα σάιτ αυτά μπορεί να μας έχουν επιτρέψει να συσσωρεύσουμε εκατοντάδες «φίλους», αλλά δεν έχουν ακόμα επινοήσει έναν τρόπο να ξεπεράσουν τα εμπόδια που θέτει η ίδια η φύση των σχέσεων. Ο κύκλος των πραγματικών φίλων μας παραμένει πεισματικά μικρός, περιορισμένος όχι μόνο από την τεχνολογία αλλά από την ανθρώπινη φύση. Εκείνο που καταφέρνει το Facebook, ωστόσο, είναι να μας προσφέρει έναν τρόπο να διατηρήσουμε αυτόν τον κύκλο μέσα σ’ έναν κατακερματισμένο, δυναμικό κόσμο. Η κοινωνική δικτύωση και άλλα ψηφιακά μέσα έχουν υποσχεθεί να μας ανοίξουν υπέροχες νέες προοπτικές, όλες με πρόσβαση από την άνεση του σπιτιού μας. Θα ξεπερνούσαν τους περιορισμούς της «πρόσωπο με πρόσωπο» επικοινωνίας που μας κλείνουν στους μικρούς ατομικούς μας κόσμους – τους λίγους ανθρώπους που συναντάμε στην καθημερινή μας ζωή. Η κρίσιμη συνιστώσα στην κοινωνική δικτύωση είναι η αφαίρεση του χρόνου ως εμποδίου. Στον πραγματικό κόσμο, σύμφωνα με έρευνα που έγινε από εμένα και άλλους, αφιερώνουμε κατά μέσο όρο 40% του κοινωνικού μας χρόνου κάθε εβδομάδα στους πέντε πιο σημαντικούς ανθρώπους που γνωρίζουμε, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν μόλις το 3% του κοινωνικού μας κύκλου. Εφόσον ο χρόνος που επενδύεται σε μια σχέση προσδιορίζει την ποιότητά της, το να έχουμε πάνω από πέντε στενούς φίλους είναι δύσκολο, όταν επικοινωνούμε πρόσωπο με πρόσωπο. Τα στιγμιαία μηνύματα και η κοινωνική δικτύωση υποτίθεται ότι λύνουν αυτό το πρόβλημα, επιτρέποντάς μας να μιλάμε με όσους ανθρώπους θέλουμε, και μάλιστα ταυτόχρονα. Σαν το φως του φάρου που αναβοσβήνει, τα μηνύματά μας εξακτινώνονται μέσα στη νύχτα προς κάθε πλοίο που τυχαίνει να περνάει μέσα στην εμβέλεια της διαδικτυακής σύνδεσης. Μπορούμε να εκπέμπουμε, κυριολεκτικά, προς όλο τον κόσμο. Εκείνοι που ανέπτυξαν το Facebook παραμέλησαν ένα κρίσιμο συστατικό του περίπλοκου ζητήματος της δημιουργίας σχέσεων: το μυαλό μας. 
Ο νους μας δεν είναι σχεδιασμένος να μας επιτρέπει να έχουμε πάνω από έναν πολύ περιορισμένο αριθμό ανθρώπων στον κοινωνικό μας κύκλο. Η συναισθηματική και διανοητική επένδυση που απαιτούν οι στενές σχέσεις είναι σημαντική και το διαθέσιμο κεφάλαιό μας γι’ αυτήν είναι περιορισμένο. Μέσα από την έρευνα διαπίστωσα πως οι περισσότεροι από μας μπορούμε να διατηρήσουμε μόνο περί τις 150 ουσιαστικές σχέσεις –διαδικτυακές ή όχι- αριθμός που βαφτίστηκε με το όνομά μου: Dunbar number. Ναι, μπορείς να «κάνεις φίλους» 500, 1.000 ή και 5.000 ανθρώπους μέσα από το Facebook, όλοι, όμως, πέρα από τους «βασικούς» 150, είναι απλώς θεατές της καθημερινής σου ζωής Επιπλέον, οι άνθρωποι που συμμετέχουν στους ηλεκτρονικούς κοινωνικούς κύκλους είναι, για τους περισσότερους από μας, οι ίδιοι που περιλαμβάνονται στους εκτός Διαδικτύου φίλους και γνωστούς μας. Στην πραγματικότητα, ο μέσος αριθμός φίλων στο Facebook είναι 120-130, λίγο λιγότεροι δηλαδή από τον «αριθμό Ντάνμπαρ», έτσι ώστε να αφήνουν χώρο για όσους, για λόγους ηλικίας ή άλλους, δεν έχουν αποκτήσει την ψηφιακή συνήθεια. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης δεν προσφέρουν σημαντικό έργο – τη βοήθεια να διατηρούμε επαφή με τους υπάρχοντες φίλους. Μέχρι σχετικά πρόσφατα, οι περισσότεροι άνθρωποι στον κόσμο ζούσαν σε μικρές αγροτικές κοινότητες όπου οι «150 φίλοι» για τους οποίους μιλάμε τώρα, γνώριζαν όλοι ο ένας τον άλλο. Η κοινωνική και οικονομική κινητικότητα που αναπτύχθηκε τον τελευταίο αιώνα έφθειρε αυτή την αλληλοσύνδεση. Καθώς κινούμαστε στη χώρα μας και έξω από αυτήν, συλλέγουμε μικρούς πυρήνες φίλων που δεν έχουν καμιά σχέση μεταξύ τους. Οι πρόγονοί μας ήξεραν τους ίδιους ανθρώπους σ’ όλη τους τη ζωή, ενώ εμείς μπορούμε να χάσουμε την επαφή και με τους πιο στενούς μας φίλους. Η συναισθηματική εγγύτητα φθίνει με γοργό ρυθμό όταν λείπει η προσωπική επικοινωνία. Το Facebook και άλλες ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης μας επιτρέπουν να διατηρήσουμε φιλίες που αλλιώς θα έσβηναν. Και κάνουν επίσης κάτι άλλο εξίσου σημαντικό: μας επιτρέπουν να ξαναπλέξουμε το δίκτυό μας έτσι ώστε, αντί να έχουμε μικρά σύνολα ασύνδετων φίλων, να κτίσουμε, έστω και ψηφιακά, τις παλιές κοινότητες όπου όλοι γνωρίζονταν μεταξύ τους. 

 * Ο κ. Ρόμπιν Ντάνμπαρ είναι καθηγητής εξελικτικής ανθρωπολογίας και συγγραφέας του βιβλίου «Πόσους φίλους χρειάζεται ένας άνθρωπος;». 

Πηγή: Η Καθημερινή, 31-12-2010

Ο Μικρός Πρίγκηπας και η Αλεπού

Ο Μικρός πρίγκηπας (Ν. Κηπουργός-Κ.Καρτελιάς)

Ο Διγενής ψυχομαχεί- Ακριτικό τραγούδι

Ακριτικά τραγούδια ονομάζονται τα δημοτικά τραγούδια που αναφέρονται στα κατορθώματα των Ακριτών, των φρουρών των ανατολικών συνόρων της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Τα ακριτικά τραγούδια είναι τα παλαιότερα ελληνικά δημοτικά τραγούδια που σώζονται και συγγενεύουν με το έμμετρο αφήγημα του 12ου αι., το γνωστό ως «Έπος του Διγενή Ακρίτα».

Η αναφορά των ακριτικών δημοτικών τραγουδιών ανάγεται στα βυζαντινά χρόνια, την εποχή που δημιουργήθηκαν τα θέματα ειδικότερα στη περιοχή του Ευφράτη, του Ταύρου και του Αντίταυρου (8ο - 9ο αιώνα), για την ασφάλεια των οποίων άκμαζε ο θεσμός των Ακριτών, εξ ου και η ονομασία τους. Η σύνθεση αυτών ανάγεται μεταγενέστερα (11ο - 12ο αιώνα), στον Πόντο, την Καππαδοκία και γενικότερα στη Μικρά Ασία. Μαρτυρία για την ύπαρξη ηρωικής ποίησης στο Βυζάντιο θεωρείται η αναφορά του Αρέθα, αρχιεπισκόπου Καισαρείας (9ος-10ος αι.) στους Παφλαγόνες ραψωδούς που τραγουδούσαν από σπίτι σε σπίτι «ᾠδάς τινας πάθη περιεχούσας ἐνδόξων ἀνδρῶν».

Ο Βασίλειος Διγενής Ακρίτας είναι ο γνωστότερος από τους ήρωες των ακριτικών τραγουδιών και πρωταγωνιστής ενός έμμετρου αφηγηματικού έργου του 11ου-12ου αι., το οποίο είναι γνωστό ως Διγενής Ακρίτης ή Έπος του Διγενή Ακρίτη. Σύμφωνα με τον μύθο ήταν ένας από τους Ακρίτες, τους φρουρούς των Βυζαντινών συνόρων και απέκτησε το προσωνύμιο Διγενής εξαιτίας της εθνικής καταγωγής του: η μητέρα του ήταν κόρη βυζαντινού στρατηγού και ο πατέρας του εμίρης από την Συρία. Σε μία από τις διασκευές του έπους αναφέρεται ότι ήταν σύγχρονός του Αυτοκράτορα Βασίλειου, αλλά δεν είναι δυνατό να διαπιστωθεί με βεβαιότητα εάν πρόκειται για τον Βασίλειο Α΄ ή τον Βασίλειο Β΄, γνωστό ως Βασίλειο Βουλγαροκτόνο. Πρόσωπα και τόποι που αναφέρονται στο έπος μπορούν να ταυτιστούν με ιστορικά στοιχεία του 9ου και του 10ου αι., όπως οι πρόγονοι του εμίρη, πατέρα του Διγενή, που ενδέχεται να ταυτίζονται με προσωπικότητες του παυλικιανισμού, αλλά αυτά τα ιστορικά στοιχεία μέσα στο έπος δεν συνδέονται μεταξύ τους με αλληλουχία που να συμβαδίζει με τα ιστορικά γεγονότα, και επιπλέον το ιστορικό υπόβαθρο του 9-10ου αι. έχει εμπλουτιστεί με στοιχεία των επόμενων αιώνων (11ου και 12ου), επομένως δεν είναι εύκολο να εξαχθούν συγκεκριμένες πληροφορίες για το ιστορικό περιβάλλον στο οποίο τοποθετείται η ζωή και η δράση του Διγενή.

Παράλληλα με την ανακάλυψη των χειρογράφων του Διγενή, είχε αναπτυχθεί και το ενδιαφέρον για καταγραφή και μελέτη των δημοτικών τραγουδιών και οι μελετητές παρατήρησαν ομοιότητα μεταξύ του αφηγήματος του Διγενή και των λαϊκών τραγουδιών που αφηγούνταν κατορθώματα ηρώων, τα οποία απηχούσαν μνήμες του βυζαντινού παρελθόντος, όπως η αναφορά σε Σαρακηνούς. Αυτά τα τραγούδια τα κατέταξαν σε μια ιδιαίτερη ομάδα και τα ονομάσαν ακριτικά. Η ομοιότητα των τραγουδιών αυτών με το «έπος» προκάλεσε την απορία, εάν τα ακριτικά τραγούδια ήταν προγενέστερα ή μεταγενέστερα του έπους και οι απόψεις των φιλολόγων για το θέμα ήταν διχασμένες. Σήμερα είναι αποδεκτό το γεγονός ότι ηρωική προφορική ποίηση στο Βυζάντιο υπήρχε, όμως φαίνεται από μια μαρτυρία του Αρέθα, επισκόπου Καισαρείας, ότι τον 10ο αι. στην Μικρά Ασία περιπλανώμενοι τραγουδιστές αφηγούνταν κατορθώματα ηρώων, αλλά και από ηρωικά άσματα που καταγράφηκαν αργότερα, όμως το υλικό τους ήταν παλαιότερο, όπως το γνωστό ως «Άσμα του Αρμούρη». Αν και δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι για την ακριβή μορφή αυτών των τραγουδιών, αφού τα δημοτικά τραγούδια που γνωρίζουμε σήμερα είναι μεταγενέστερες καταγραφές, η ανάλυση του Διγενή αποδεικνύει ότι υπάρχουν επιδράσεις από προφορικές ηρωικές αφηγήσεις και γι' αυτόν τον λόγο πιστεύεται σήμερα ότι ο ποιητής του «έπους» αξιοποίησε στην σύνθεση του έργου επικό υλικό από προφορικές πηγές αλλά και προφορικούς εκφραστικούς τρόπους και μοτίβα, παρόμοιους με αυτούς του δημοτικού τραγουδιού. Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί το γεγονός ότι και το κείμενο του «έπους», το οποίο αποδεδειγμένα είχε μεγάλη διάδοση, λειτούργησε και αυτό ως πηγή για την σύνθεση μεταγενέστερων δημοτικών τραγουδιών.

Τα κοινά στοιχεία που απαντώνται μεταξύ του έπους και των τραγουδιών είναι είτε στοιχεία πλοκής, όπως η σκηνή του θανάτου του Διγενή στην οποία ο ήρωας, λίγο πριν πεθάνει, θυμάται τα κατορθώματά του και τα αφηγείται στους συντρόφους του, είτε κοινά λεκτικά στοιχεία, τα οποία υπάρχουν κυρίως στην παραλλαγή Ε που είναι πλησιέστερη σε προφορική παράδοση.

Ο Διγενής πρωταγωνιστεί σε δύο ομάδες δημοτικών τραγουδιών: αυτά που έχουν θέμα την αρπαγή της νύφης και αυτά που έχουν θέμα τον θάνατό του. Τα τραγούδια της αρπαγής μπορούν να διακριθούν επίσης σε δύο μικρότερες ομάδες: αυτά στα οποία ο Διγενής κλέβει την μέλλουσα γυναίκα του και αυτά στα οποία η γυναίκα του Διγενή αρπάζεται από Σαρακηνούς ή απελάτες. Από την πρώτη ομάδα η γνωστότερη παραλλαγή είναι το κυπριακό τραγούδι Ο Διγενής και η κόρη του βασιλιά Λεβάντη. Σε αυτό το τραγούδι ο Διγενής μαθαίνει ότι ο βασιλιάς Λεβάντης παντρεύει την κόρη του με κάποιον Γιαννακό, τον οποίο εκείνος θεωρεί κατώτερό του και ανάξιο της νύφης. Στέλνει προξενιά στον βασιλιά, αλλά αυτός αρνείται και τότε ο Διγενής εμφανίζεται στο παλάτι παίζοντας μουσική με ένα μαγικό λαούτο. Η κοπέλα τον ερωτεύεται αλλά του αναθέτει πρώτα έναν άθλο για να αποδείξει την αξία του. Ο Διγενής εκπληρώνει τον άθλο και η κοπέλα τον ακολουθεί. Ο βασιλιάς στέλνει στρατό για να τους καταδιώξουν, αλλά ο Διγενής τους κατατροπώνει. Σε ένα άλλο δημοτικό τραγούδι αναφέρεται ότι τον Διγενή δεν τον προσκαλούσαν σε γάμους από φόβο μήπως κλέψει την νύφη. Στα τραγούδια της αρπαγής της γυναίκας του ήρωα, εκείνος συνήθως απουσιάζει, όταν πληροφορείται, συχνά από ένα πουλί, ότι του έκλεψαν την γυναίκα. Αυτά τα τραγούδια εμφανίζονται σε πολλές παραλλαγές και με άλλους ήρωες στην θέση του Διγενή, όπως το μικρό Βλαχόπουλο.

Τα τραγούδια του θανάτου, σε παραλλαγές που εμφανίζουν την στενότερη σχέση με το «έπος», ο ήρωας, λίγο πριν πεθάνει, συγκεντρώνει γύρω του τους συμπολεμιστές του και θυμάται τα κατορθώματά του. Σε κάποιες από αυτές ρωτά την γυναίκα του τι θα κάνει όταν αυτός πεθάνει. Επειδή δεν πιστεύει ότι θα μείνει πιστή, την σφίγγει με τα χέρια του και την πνίγει, για να μην παντρευτεί άλλον. Σε άλλα τραγούδια ο Διγενής δεν πεθαίνει από ασθένεια, όπως στο «έπος», αλλά μετά από μάχη με τον Χάρο στα μαρμαρένια αλώνια. Σε κάποιες παραλλαγές αυτών των τραγουδιών ο Χάρος νικά τον Διγενή σε «χωσιά» (ενέδρα). Στα περισσότερα από αυτά τα τραγούδια ο Διγενής εμφανίζεται όχι μόνο σαν ήρωας με υπεράνθρωπες δυνάμεις, αλλά και σαν ον με υπερφυσικές διαστάσεις:

Ένα βιβλίο με ταξιδεύει..

Το σχολείο τελειώνει, το καλοκαίρι έρχεται και ένα νεανικό μυθιστόρημα, με πλούσια δράση, έντονα συναισθήματα και ενδιαφέροντες χαρακτήρες μπορεί να μας συντροφεύει στις ώρες χαλάρωσης και δροσιάς στο μπαλκόνι, στις διακοπές, στο χωριό! Γιατί με ένα βιβλίο ανοίγει ένα παράθυρο στον κόσμο!

Η Δημοτική Βιβλιοθήκη Καστοριάς μας προτείνει 6 λογοτεχνικά βιβλία ελλήνων και ξένων συγγεαφέων κατάλληλα για τα παιδιά που μόλις αποφοίτησαν από την Α΄ Γυμνασίου. Στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Καστοριάς θα βρείτε αυτούς και πολλούς άλλους τίτλους κατάλληλους για την ηλικία σας.

1)  Το συμβόλαιο του πύργου της Κύρας Σίνου (εκδ. Κέδρος)

O Αλέξης είναι ένας έφηβος που μαζί με την οικογένειά του κατοικεί στην Κηφισιά. Με την καλύτερή του φίλη, την Κατερίνα, επισκέπτονται έναν παλιό πύργο, που είχε χαθεί από χρόνια ο ιδιοκτήτης του. Μετά από λίγο καιρό γνωρίζονται με δυο δίδυμους, το Νικηφόρο και το Χριστόφορο και όλοι μαζί σχηματίζουν μια ενδιαφέρουσα παρέα. Ξαφνικά ένας άγνωστος επισκέπτεται το σπίτι του Αλέξη και με αυτά που τους λέει κινεί την περιέργεια των παιδιών για το ποιος πραγματικά είναι ο ιδιοκτήτης τού πύργου. Κάποιοι οικοπεδοφάγοι με ένα συμβόλαιο που οι ίδιοι πλαστογράφησαν, διεκδικούν την ιδιοκτησία του. Για κακή τους τύχη όμως έρχονται αντιμέτωποι με την παρέα τού Αλέξη και με το δικηγόρο πατέρα του, οι οποίοι ψάχνουν, ερευνούν και συλλέγουν πολύτιμες πληροφορίες για την υπόθεση. Κατά περίεργο τρόπο όμως ένας ξαφνικός θάνατος θα οδηγήσει στη λύση του μυστηρίου.

2) Έλα μαζί μου της Νίκης Σαλπαδήμου (εκδ. Κέδρος) 

Διακοπές! Λέξη μαγική. Κι είναι στ' αλήθεια μαγεία όταν τις περνάς με μια φίλη σου σε νησιά του Αρχιπελάγους. Οι διακοπές για τη Λότη και τη Ράνια έχουν απ' όλα: καινούριους φίλους, ωραία μέρη, θάλασσες με διάφανα νερά και... μια πληγωμένη γοργόνα.
Τη γοργόνα τη λένε Μερόπη και είναι η μεγάλη έκπληξη των διακοπών! Το πρόβλημα της Μερόπης θα συγκινήσει τα κορίτσια και θα το κάνουν δική τους υπόθεση, για να ανθίσει ξανά το χαμόγελο στα χείλη της και η ελπίδα στην καρδιά της.
Μια καλοκαιρινή ιστορία που αποδεικνύει πως η αγάπη μπορεί να κάνει θαύματα. 

3) Κάπου ν' ανήκεις του Φίλιππου Μαδηλαρά (εκδ. Πατάκης)

Ο Γιάννης είναι μόλις δεκαπέντε χρόνων, αλλά η ζωή του, όπως την αφηγείται ένα βράδυ στην Ανθή, είναι γεμάτη ανατροπές, που οφείλονται στην ανάγκη του να ανήκει κάπου. Ο ίδιος, όμως, μοιάζει να μη χωράει πουθενά. Μεγαλωμένος στην Τούμπα, δίπλα στο γήπεδο του ΠΑΟΚ, με νονό «τρελαμένο παοκτζή», ήταν φυσιολογικό να υποστηρίζει την ομάδα. Όλα αλλάζουν, όμως, όταν αρχίζει να παίζει ο ίδιος μπάλα, στη θέση του τερματοφύλακα. Εκεί διαμορφώνει άποψη («φιλόσοφο της μπάλας» τον αποκαλεί η Ανθή), διαχωρίζεται από το πλήθος και επιλέγει να ακολουθήσει τον δικό του δρόμο ως αόρατος. Μόνο που η τύχη το φέρνει να χρειαστεί να πάρει στην πλάτη του ολόκληρη την ομάδα του σχολείου και παύει να είναι αόρατος. Την ίδια εποχή γνωρίζει τον Αντώνη που, μαζί με την αδερφή του, τον μυεί στον κόσμο της ροκ μουσικής. «Τρύπες». Το ποδόσφαιρο παύει να είναι το μοναδικό του ενδιαφέρον, οι ορίζοντές του ανοίγουν, αποξενώνεται από τον παλιό του εαυτό και αναζητεί νέα ταυτότητα. Μεγαλώνει. Λίγο αργότερα, η οικογένειά του μετακομίζει στον Πειραιά και αναγκάζεται να πάει σε ένα γυμνάσιο όπου όλοι είναι Ολυμπιακοί. Σαν αντίδραση, θα επιλέξει την εύκολη λύση: να ξεχωρίσει μέσω της οπαδικής του ταυτότητας, φτάνοντας σε άκρα που ποτέ δε θα μπορούσε να φανταστεί. «Δε χωρούσες πουθενά, Γιάννη - στη Θεσσαλονίκη είχες γίνει ξένος κι εδώ, που ήσουν ξένος, αποξενώθηκες από τον ίδιο σου τον εαυτό...» σχολιάζει η Ανθή. Όταν πια ο Γιάννης φτάνει στον πάτο, όταν οι ταυτότητες που χρησιμοποιεί προκειμένου να νιώσει ότι ανήκει κάπου αποδεικνύονται καμένα χαρτιά, όταν νιώθει άδειο το κορμί του κι άδεια την καρδιά του, αποφασίζει να ακολουθήσει τον δικό του δρόμο. Το παρελθόν του, όμως, είναι βαρύ κι οι πράξεις του τον ακολουθούν μέχρι τέλους.

Γραμμένο σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση, με διαρκείς παρεμβολές από την Ανθή -την κοπέλα που μόλις έχει γνωρίσει και ερωτευτεί ο Γιάννης και η οποία αναλαμβάνει να μας αποκαλύψει το τέλος- το μυθιστόρημα οδηγεί τον αναγνώστη στους μαιάνδρους της εφηβικής σκέψης, όπου η ανάγκη για ένταξη σε ένα κοινωνικό σύνολο έρχεται συχνά σε σύγκρουση με την υπαρξιακή ανάγκη που νιώθει ο έφηβος να αρθρώσει τον προσωπικό του λόγο, έξω από σχήματα και ομάδες. Όχημα σ' αυτή τη σύγκρουση είναι, στην περίπτωση του Γιάννη, το ποδόσφαιρο, η παοκτζίδικη ταυτότητά του και οι στίχοι (αλλά και η μουσική) από τις «Τρύπες» (και όχι μόνο).  

4) Μόλι Μουν, Νο3 Ταξίδι στο χρόνο της Τζόρτζια Μπινγκ (μεταφρ. Εύα Καλισκάμη) (εκδ. Ψυχογιός)

Η Μόλι και ο καλός της φίλος Ρόκι βρίσκονται για άλλη μια φορά σε λάθος τόπο τη λάθος στιγμή: πέφτουν θύματα απαγωγής από ένα θεότρελο μαχαραγιά που ταξιδεύει στο χρόνο και τους παίρνει μαζί του στην Ινδία του 19ου αιώνα. Εκεί η Μόλι θα έρθει αντιμέτωπη με τον εαυτό της, αφού ο μαχαραγιάς θα φέρει πίσω στο χρόνο τέσσερις νεότερες εκδοχές της… Θα τα καταφέρει η Μόλι να νικήσει το μαχαραγιά; Θα πρέπει να μάθει να ταξιδεύει στο χρόνο προτού είναι πολύ αργά και για την ίδια και για ολόκληρο τον κόσμο…

5) Η Πολίν στη χώρα των κόμικς, του Gudule (μετάφρ. Βίκη Δέμου) (εκδ. Μεταίχμιο)
Η Πολίν, ένα νέο, δυναμικό κορίτσι 14 χρονών, έρχεται ως καινούρια μαθήτρια σ’ ένα σχολείο στο Μοντρέιγ. Εκεί γνωρίζει τη Ματίλντ, την κόρη του διευθυντή του Φρενετίκ (μιας εφημερίδας με κόμικς), και γίνονται οι καλύτερες φίλες. Οι δύο μαζί ταξιδεύουν στη μαγική χώρα των κόμικς, χρωματίζουν τη διαδρομή τους με τα πολύχρωμα κραγιόν της εφηβικής τους φαντασίας και ζουν τη συναρπαστική ζωή των ηρώων τους. Σ’ αυτό το «ταξίδι», η Πολίν γνωρίζει τον πρώτο της έρωτα στο πρόσωπο ενός νεαρού σχεδιαστή γιαπωνέζικων κόμικς μανγκά. Κι εκείνος, σε αντάλλαγμα, της μαθαίνει πως, όταν αγαπάς, βρίσκεις τη δύναμη να μεταμορφώσεις τις όποιες αντιξοότητες της ζωής σου σε μια υπέροχη έκρηξη παιδικής φαντασίας!
Μια τρυφερή ιστορία που θίγει πολλά ζητήματα που απασχολούν τους νέους στην εφηβική ηλικία: τον έρωτα, τη σχέση με τους γονείς, τη φιλία (θίγεται ακόμα και η κλωνοποίηση)

6)Τσάρλι και Λότι της Τζάκλιν Ουίλσον (μετάφρ. Ρένια Τουρκολιά-Κυδωνιέως) (εκδ. Ψυχογιός) 
Γεια σας! Είμαι η Σάρλοτ. Όλοι με φωνάζουν Λότι. Δε μου αρέσει να ζω μακριά από την αγαπημένη μου οικογένεια, αλλά τι να κάνω. Δουλεύω συνέχεια, αλλά τα καταφέρνω. Γεια σας! Είμαι η Τσάρλι. Και ΜΗΝ τολμήσει κανείς να με πει Σάρλοτ. Η ιστορία είναι ανιαρό μάθημα, έτσι; Λάθος! Πάντα νόμιζα ότι η Βικτοριανή περίοδος είναι πολύ βαρετή αλλά μια μέρα άρχισα να κάνω μια εργασία και ανακάλυψα τη Λότι. Η Λότι τα βγάζει πέρα με κάθε πρόβλημα. Ίσως να μπορούσε να μου πει τι να κάνω με τον απαίσιο καινούριο φίλο της μαμάς… Η Τσάρλι και η Λότι ζούνε παράλληλες ζωές. Κάποια στιγμή, όμως, η Τσάρλι μπλέκει άσχημα και κάνει τη ζωή της άνω-κάτω.

Οδυσσέας Ελύτης

Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ

Ο Οδυσσέας Ελύτης γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης, τον Νοέμβριο του 1911. Ήταν ο έκτος γιος της Μαρίας και του Παναγιώτη Αλεπουδέλη, γνωστού σαπουνοβιομήχανου από τη Μυτιλήνη, που διατηρούσε πολύ φιλικούς δεσμούς με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Στην Αθήνα, η οικογένεια εγκαθίσταται, όταν ο Οδυσσέας ήταν 3 χρονών. Στα παιδικά και νεανικά του χρόνια, στο σπίτι της οδού Σόλωνος, σημαντικό ρόλο έπαιξαν η Γερμανίδα γκουβερνάντα του Άννα Κέλερ και ο θάνατος της αδερφής του Μυρσίνης το 1918, όταν ο ποιητής ήταν μόνο 7 χρονών. Ένας θάνατος, που τον συγκλόνισε και ίσως να τον έβαλε σ' έναν αγώνα να τον ξεπεράσει, ώστε στο τέλος να αποδεχθεί τον θάνατο και να τον νικήσει. Έτσι κατάφερε να κάνει οίστρο της ζωής τον φόβο του θανάτου.
Σε νεαρή ηλικία ο ποιητής μας στάθηκε τυχερός να έχει σπουδαίους δασκάλους, όπως ο Ιωάννης Κακριδής και ο Γιώργος Αποστολάκης, ευτύχησε να ταξιδέψει πολύ, να μυηθεί στην αγάπη της φύσης, να προχωρήσει στην ανακάλυψη των νησιών του Αιγαίου και να αφήσει την ψυχή του σ' ένα αδιάκοπο ταξίδι στα γαλανά νερά του Αρχιπελάγους.
Στα 13 του χρόνια άρχισε να δημοσιεύει, χρησιμοποιώντας ψευδώνυμο, συνεργασίες του στη "Διάπλαση των Παίδων", ένα περιοδικό που σε μας τα παιδιά θυμίζει τον Γρηγόριο Ξενόπουλο, την Πηνελόπη Δέλτα και άλλους κορυφαίους των ελληνικών γραμμάτων.
Γράφει τα "Πρώτα ποιήματα" το 1934. Τότε γνωρίζει και συνδέεται με τον Ανδρέα Εμπειρίκο. Μια γνωριμία, που θα τον επηρεάσει και που θα εξελιχθεί σε μια βαθιά, ισόβια φιλία. Για πρώτη φορά τότε, δέχεται απρόθυμα να δημοσιεύσει ποιήματά του στα "Νέα Γράμματα", με το ψευδώνυμο που θα τον έκανε παγκόσμια γνωστό: Ελύτης.
Στο καφενείο του Λουμίδη, ένα στέκι που εγκαινίασαν το 1938, με την άλλη μεγάλη ποιητική μορφή, τον Νίκο Γκάτσο, συναντιέται με σπουδαίους ανθρώπους. Ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Μάνος Χατζηδάκις ήταν δυο απ' αυτούς.
Στην εποχή του, στην ποίηση επικρατούσε μια νοοτροπία, που ήταν γνωστή με τον όρο "Καρυωτακισμός", που σήμαινε για τη λογοτεχνία ένα κλίμα πόνου, ενοχής και ίσως απαισιοδοξίας. Κόντρα σ' αυτά, ο Ελύτης αντιτάσσει μια ποίηση χαρούμενη, ευφρόσυνη, με μια τρελή ροή λόγου, γεμάτη ζωντανές εικόνες.

Εκπρόσωποι της γενιάς του '30, αυτός και ο Εμπειρίκος, αφομοιώνουν στην ποίησή τους στοιχεία υπερρεαλισμού, σε αντίθεση με τον Σεφέρη - άλλη μια ξεχωριστή μορφή της ίδιας γενιάς - ο οποίος φέρνει στην ελληνική ποίηση, έναν νέο αέρα, επηρεασμένος από τον συμβολισμό.
Ως πολίτης, δεν παρέλειψε να δώσει το παρόν στις κρίσιμες στιγμές του έθνους. Υπηρέτησε στο αλβανικό μέτωπο ως ανθυπολοχαγός (΄40-'41). Οι εμπειρίες του απ' το Αλβανικό έπος συγκεντρώνονται σ' ένα έργο, το "'Ασμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας".
Στη Γαλλία, το 1950, ξεκινά να γράφει την κορονίδα του έργου του, το " 'Αξιον Εστί", που κυκλοφορεί το 1960 και κερδίζει το Πρώτο Κρατικό Βραβείο. Το 1963, ο Σεφέρης παίρνει το βραβείο Νόμπελ και ο Ελύτης, εκδίδει το έργο του "'Ηλιος ο Πρώτος" και τα επόμενα χρόνια, ηχογραφεί με τον Θεοδωράκη τις "Μικρές Κυκλάδες".

Στα 1972 αρνείται - σαν πράξη αντίστασης - το Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας, που του προσφέρει η χούντα. Εκδίδει "Τα ρω του έρωτα", το 1973 και κυκλοφορεί σε μουσική Λίνου Κόκοτου "Το θαλασσινό τριφύλλι".
Το 1979, η Σουηδική Ακαδημία ανήγγειλε, ότι του απονέμει το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας και γίνεται ο δεύτερος 'Ελληνας, που τιμάται με το ανώτερο βραβείο, στο χώρο της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς από την πνευματική παρακαταθήκη που μας άφησε. "Προσανατολισμοί" (1940), "Θάνατος και Ανάσταση του Κων/νου Παλαιολόγου" (1971), "Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας" (1972), "Ο ζωγράφος Θεόφιλος" (1973), "Η μαγεία του Παπαδιαμάντη" (1977), "Μαρία Νεφέλη" (1978), αλλά και ένα τεράστιο έργο στο χώρο της δισκογραφίας.
Από τα δοκίμιά του μέχρι τις μεταφράσεις ξένων ποιητών και θεατρικών συγγραφέων. Μια προσφορά που συνεχίστηκε μέχρι το τέλος της ζωής του. Το 1992, το βιβλίο "Εν λευκώ" και το 1995 μια συλλογή δοκιμίων με τίτλο "Ο κήπος με τις αυταπάτες". Μια παρακαταθήκη, για την οποία τιμήθηκε και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

  

Άννα Τομπατσίδου (Α2)

Οδυσσέα Ελύτη, "Όλα τα πήρε το καλοκαίρι"

Απολαύστε το μελωποιημένο ποίημα «Όλα τα πήρε το καλοκαίρι» με την Ελευθερία Αρβανιτάκη στην ερμηνεία, σε μουσική Δημήτρη Παπαδημητρίου.

Τα Ρω του έρωτα είναι μια βαθιά τρυφερή και συγκινητική συλλογή με ερωτικά ποιήματα του Οδυσσέα Ελύτη, που είναι ίσως ο πιο ερωτικός ποιητής που έζησε στην Ελλάδα.

Όλα τα πήρε το καλοκαίρι.. την αγάπη, τους όρκους δυο ανθρώπων..και μένει η μελαγχολία, μέχρι την επόμενη φορά που θα προσπαθήσουμε να βρούμε την αγάπη, ελπίζοντας όμως αυτή τη φορά να είναι όντως εκείνη η αδελφή ψυχή μας, που ψάχνει κι αυτή στο σκοτάδι κάπου να βρεί το άλλο της μισό, για να μπορέσει πάλι να βγει στο φως.

Τα Ρω του έρωτα και το ποίημα Όλα τα πήρε το καλοκαίρι περιλαμβάνονται στο δίσκο «Tραγούδια για τους μήνες» της Ελευθερίας Αρβανιτάκη, που αποτελείται από μελοποιημένα ποιήματα για τον έρωτα, από τον Δημήτρη Παπαδημητρίου.

Στο παραπάνω βίντεο έχουμε μια εξαιρετική οπτικοποίηση από μια μαθήτρια, την Κατερίνα Προκοπίου για το μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Α΄ Γυμνασίου. Τρυφερή και ερωτική παρουσίαση, όσο και το ποίημα αυτό.

Οι μαθητές ζωγραφίζουν το "Πρωινό Άστρο"

Το "Πρωινό Άστρο" του Γιάννη Ρίτσου ενέπνευσε τους μαθητές να ζωγραφίσουν τις υπέροχες ονειρικές εικόνες των στίχων του νανουρίσματος αυτού.

 Κοριτσάκι μου, θέλω να σου φέρω

τα φαναράκια των κρίνων
να σου φέγγουν στον ύπνο σου.

Θέλω να σου φέρω
ένα περιβολάκι
ζωγραφισμένο με λουλουδόσκονη
πάνω στο φτερό μιας πεταλούδας
για να σεργιανάει το γαλανό όνειρό σου.

Θέλω να σου φέρω
ένα σταυρουλάκι αυγινό φως
δυο αχτίνες σταυρωτές απ` τους στίχους μου
να σου ξορκίζουν το κακό
να σου φωτάνε
μη μου σκοντάψεις, κοριτσάκι,
έτσι γυμνόποδο και τρυφερό
στ` αγκάθι κ` ενός ίσκιου.

Κωστή Παλαμά, Ολυμπιακός Ύμνος

Λίγη ορθογραφία

Διορθώστε τα ορθογραφικά σας λάθη, λύνοντας το κουίζ που ακολουθεί:

http://eclass.sch.gr/courses/G1167104/document/%CF%F1%E8%EF%E3%F1%E1%F6%DF%E1.htm

Συλλογή Νανουρισμάτων

Στο μάθημα της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας μας κέρδισε το ενδιαφέρον μας το όμορφο νανούρισμα από την Κάρπαθο "Έλα Ύπνε μου και πάρε μου το". Με αφορμή αυτό συλλέξαμε διάφορα νανουρίσματα είτε ρωτώντας τους μεγαλύτερους συγγενείς μας είτε αναζητώντας στο διαδίκτυο. Τα αισθήματα τρυφερότητας ξεχειλίζουν μέσα από τους στίχους των δημοτικών αυτών νανουρισμάτων και μας αφήνουν να ονειρευόμαστε ένα μέλλον γεμάτο αγάπη, ασφάλεια και άφθονα αγαθά.

   ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑΤΑ

Η Σμύρνη πριν και μετά την καταστροφή

Η Σμύρνη πριν και μετά την καταστροφή

Εικόνες από την Σμύρνη πριν από την καταστροφή: 

Η Διδώ Σωτηρίου μιλά για την εμπειρία της Μικρασιατικής Καταστροφής και τα μυθιστορήματά της:

Η Σμύρνη καίγεται: Mε τον όρο καταστροφή της Σμύρνης αναφερόμαστε στην σφαγή του χριστιανικού πληθυσμού (Ελληνικού,αλλα και Αρμενικού) της Σμύρνης (την gavour izmir δηλ. πόλη των απίστων οπως την λέγαν οι Τούρκοι εξαιτίας του μεγάλου πλειοψηφικού χριστιανικού κυριοτατα ελληνικου πληθυσμού που την κατοικούσε) καθώς και στην καταστροφή της πόλης με την φωτιά που εκδηλώθηκε αρχικά στην αρμένικη συνοικία και κατέκαψε όλη την πόλη εκτός απο την μουσουλμανική συνοικία. Η φωτιά εκδηλώθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου (ν.ημ.) 1922, τέσσερις μέρες μετά την επανακατάληψη της πόλης από τους Τούρκους, και κράτησε έως τις 17 Σεπτέμβρη.

Μαρτυρίες από την καταστροφή της Σμύρνης και την μεγάλη φυγή:

Η Κωνσταντινούπολη του 1930

Εικόνες από την πολυπολιτισμική Κωνσταντινούπολη των αρχών του 20ού αιώνα (1930), όπως περίπου αναφέρονται στο κείμενο του Γ. Θεοτοκά "Ο Δημοτικός Κήπος του Ταξιμιού".



Και λίγο παλιότερα, στα τέλη του 19ου αι.

Ο Γ. Ρίτσος μας εμπνέει

" Κοριτσάκι μου, θέλω να σου φέρω

τα φαναράκια των κρίνων

να σου φέγγουν τον ύπνο σου"

Γ. Ρίτσος, Πρωινό άστρο







Πίνακας: ΑΝΝΑ ΤΟΜΠΑΤΣΙΔΟΥ (Α2)

Παραμυθο-εικόνες

Εδώ θα δείτε υπέροχες εικόνες που μπορούν να ζωντανέψουν φανταστικές ιστορίες και παραμύθια: 

http://baulabuela.wordpress.com/

Δεν πειράζει που είναι στα Ισπανικά. Απολαύστε τις εικόνες.

Ίσως να σας εμπνεύσουν για τις δικές σας δημιουργίες...

"¨Ενα δέντρο μια φορά", του Ευγένιου Τριβιζά

Μια ταινία κινουμένων σχεδίων. Το θέμα είναι Χριστουγεννιάτικο, αλλά μπορεί να είναι διαχρονικό.
Σας θυμίζει κάποιο από τα λογοτεχνικά κείμενα; 

Σύγχρονη μυθολογία

Σύγχρονη μυθολογία

Σειρές ή ταινίες επιστημονικής φαντασίας και βιβλία φανταστικής λογοτεχνίας παράγουν τους δικούς τους μύθους. Ο Ταρζάν, ο Πόλεμος των Άστρων, η σειρά Σταρ Τρεκ ή ακόμα η ταινία Μάτριξ, διαθέτουν ισχυρό μυθολογικό υπόβαθρο και αρχετυπικές όψεις που μπορούν κάλιστα να εξελιχθούν σε αφήγηση με ισχυρό φιλοσοφικό υπόβαθρο ή να παράγουν το δικό τους φιλοσοφικό σύστημα. Αυτού του είδους τα θέματα δεν ανήκουν στην επικράτεια της μυθολογίας, αλλά παρέχουν το κατάλληλο συγκινησιακό και φιλοσοφικό υπόστρωμα για τις ψυχολογικές ανάγκες κάποιων ανθρώπων. Εξαιρετικό παράδειγμα αυτής της άποψης αποτελεί τόσο ο Άρχοντας των Δακτυλιδιών του Τζων Ρ. Ρ. Τόλκιν (J. R. R. Tolkien) ή η Γαιοθάλασσα της Ούρσουλα Λε Γκεν.

Ωστόσο, η φανταστική λογοτεχνία δεν μπορεί να φτάσει στο μέγιστο βάθος της ανθρώπινης ψυχολογίας, όπως ο μύθος, εκτός και αν το θέμα γίνει απόλυτα πιστευτό. Για παράδειγμα, υπάρχουν πολλοί που πιστεύουν ότι η μυθολογία Κθούλου στηρίζεται σε πραγματικές ιστορίες και κυρίως στην ύπαρξη ενός φανταστικού βιβλίου, του Νεκρονομικόν. Γύρω από τον κεντρικό πυρήνα αυτού του βιβλίου ο αμερικανός συγγραφέας Χάουαρντ Φ. Λάβκραφτ δημιουργησε τη δική του τεχνητή μυθολογία, που άγγιξε ένα μεγάλο πλήθος σε όλο τον κόσμο.

Η μυθολογία με τον ένα ή τον άλλο τρόπο παραμένει ζωντανή στο σύγχρονο κόσμο μέσω των αστικών μύθων, της επιστημονικής φαντασίας, της φανταστικής λογοτεχνίας και πολλών άλλων τρόπων. Το 1950 ο Ρολάν Μπαρτ, (Roland Barthes) δημοσίευσε μια σειρά δοκιμίων που εξέταζαν τους σύγχρονους μύθους και τη διαδικασία παραγωγής τους στο βιβλίο του Μυθολογίες.

                                                            από τη βικιπέδεια.